علیشیخ  

ما ضمن عرض تسلیت به خانواده های محترم  همجوار ، آین ، سلطان زاده و همه بستگان نسبی و سببی ، از خداوند منان برای این مادر مهربان و دلسور ، بخشش و آمرزش و برای باز ماندگان صبر و بردباری مسئلت می نماییم . 

ما را در عم خود شریک بدانید . از طرف اهالی علیشیخ و علیشیخی های مقیم هر جای جهان  

مادر، ای پــرواز نــــرم قـــاصدک

مادر، ای معنای عشق شاپرک

ای تـمام نـاله هـــایت بی صدا

مـــادر ای زیباترین شــعر خــدا

ضمنا به همین مناسبت مجلس ترحیمی در شهرستان خوی - مسجد جامع شهانق روز یکشنبه 29/9/94 

از ساعت 15 الی 16.30 برگزار خواهد شد .

پرسپولیس گلزن ترین تیم تاریخ لیگ ایران

سرخپوشان پایتخت تهاجمی ترین تیم در تاریخ لیگ ایران شدند.   

--------------------------------------------------------------------------------

به گزارش "ورزش سه"، تیم فوتبال پرسپولیس تهران از ابتدای حضورش در لیگ های کشور در 868 بازی که برگزار کردند، موفق شدند 1301 گل وارد دروازه حریفان خود کنند.

سرخپوشان پایتخت در این فصل با زدن 21 گل در 15 بازی و ثبت میانگین 1.4 گل در هر بازی پس از ذوب آهن دومین خط حمله برتر لیگ پانزدهم به شمار می آیند.

پرسپولیس برانکو که این روزها از دیدگاه اکثر کارشناسان فوتبال، بازی های زیبایی به نمایش می گذارد می تواند در پایان این فصل با ادامه روند خوب گلزنی خود، آمار گل های زده تاریخ پرسپولیس را نیز بهبود بخشند. 

او از یک بیمار بی نام و نشان در بیمارستانی عیادت کرد ، خداوند بر والدین او رحمت کند ، خود و اهل و عیالش  و کل وابستگانش را صحیح و سالم نگه دارد  . 

وارلی ، بوخسیل بو دونیادان کوئچللر 

یوخسیللاری ، مزلیشلردن سئچللر  

وارین اولسا گلیب یییب ، ایچللر 

یوخسیل اولسان ، قوهیم قارداش یاد اولار

Ay ağalar , bir zamana gəlibdir  

 Ala qarğa şux tərlanı bəyənməz 

 Oğullar atanı, qızlar ananı 

 Gəlinlər də qaynananı bəyənməz

او ندیریکی، اوتوزوندا، جواندیر 

اون بئشینده قوجالانان اولودور 

اوندریکی دیلی آیری، سؤزو بیری  

اوهانسی دریادیر ایچی دولودور؟

ایران، پیمان منشور انرژی و فرصت پساتحریم

روزنامه دنیای اقتصاد - شماره ۳۶۵۴ تاریخ چاپ: ۱۳۹۴/۰۹/۲۶       بازدید: 126     بار کد خبر: DEN-978669

سالن اجلاس سران تهران اخیرا میزبان سومین اجلاس مجمع کشورهای صادر‌کننده گاز (GECF) بود. نشستی که در سطحی بی‌سابقه و با حضور 9 تن از سران کشورهای عضو و نمایندگان سایر اعضا برگزار شد و با صدور بیانیه 11 ماده‌ای به کار خود پایان داد. اهمیت زمانی برگزاری این نشست در آستانه لغو تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران، استقبال شایان توجه کشورهای عضو و عزم جدی آنها در هماهنگی سیاست‌ها و تصمیم‌گیری راهبردی درخصوص تولید، عرضه و کنترل قیمت گاز و البته حاشیه‌های دیپلماتیک این رویداد، موضوعاتی هستند که توجه افکار عمومی را در سطح جهان به خود جذب کرده و شایسته تحلیل‌های کارشناسی بیشتر در تمامی ابعاد ذکر شده است.

پس از آن نیز کنفرانس بین‌المللی نفت و گاز با حضور بیش از 1300 نفر از جمله 250 نفر از نمایندگان شرکت‌های نفتی از 33 کشور در این محل برگزار شد که در آن از مدل‌های جدید قراردادهای نفتی و گازی ایران (IPC) رونمایی شد. در این بین رئیس‌جمهوری در جریان نشست جی‌ای‌سی‌اف با اعلام حمایت دولت از سرمایه‌گذاری‌های بین‌المللی ارائه چارچوب قراردادهای نفتی و گازی ایران را زمینه جذابی برای سرمایه‌گذاری در صنعت نفت و گاز ایران و طلیعه ارتقای تولید و عرضه نفت و گاز کشور توصیف کرد. دست‌اندرکاران نفتی نیز پیش‌بینی می‌کنند که مدل جدید قراردادهای نفتی که با اتکا بر منطق برد- برد طراحی شده‌اند، خواهد توانست سالانه 20 تا 30 میلیارد دلار جذب صنعت نفت کشور نماید و با توجه به ویژگی این قراردادها، در کنار تامین سرمایه، تکنولوژی مورد نیاز این صنعت را وارد کشور نموده و بخش خصوصی داخلی را نیز توانمند سازد. در کنار این رویداد قرار است وزارت نفت تعدادی از طرح‌های نفتی خود را به منظور جذب سرمایه‌گذاری خارجی در دوره پساتحریم معرفی کند.

مروری بر اخبار و رویدادهای فوق با توجه به واقعیت‌های چند‌وجهی مساله انرژی در جهان امروز؛ جایگاه ایران به‌عنوان سومین تولیدکننده گاز و چهارمین تولید‌کننده نفت در جهان و نقشی که می‌تواند در عرصه امنیت انرژی ایفا کند؛ موقعیت جغرافیایی آن که می‌تواند به‌عنوان هاب انرژی برای شرق و غرب عالم مطرح شود و سیاست‌های اصولی دولت یازدهم برای حضور موثر در بازارهای جهانی انرژی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی برای فرصت‌های از دست رفته ناشی از تحریم‌های چند سال اخیر، این پرسش را بار دیگر برجسته کرده است که نگاه دولت جمهوری اسلامی ایران در دوره پساتحریم نسبت به پیمان منشور انرژی (Energy Charter Treaty) با توجه به ابعاد گوناگون تحت پوشش این پیمان در زمینه‌های تجارت، سرمایه‌گذاری، ترانزیت و حل و فصل اختلافات مرتبط با انرژی چگونه باید باشد؟ برای پاسخ به این پرسش، در ادامه، پس از معرفی مختصر این پیمان، ضرورت بررسی کارشناسی مساله الحاق ایران به این پیمان در شرایط جدید و با نگاهی جدید را مورد بحث قرار خواهیم داد.

پیمان منشور انرژی؛ سابقه، موضوع و اهداف

بقیه در ادامه مطلب :

انشااله قهرمانی در تیم ملی 

قرن بیست و یکم

چنگیز مهدی پور, یک عاشق معاصر.

چنگیز مهدی پور، متولد سال ۱۳۴۰ در روستای شیخ حسینلو، نشان درجه یک هنری کشور را کسب کرده است. چنگیز دو کتاب در زمینه موسیقی عاشیقی تالیف کرده است؛ آشیق هاوالاری و مکتب قوپوز.

پریسا ارسلانی سال ۱۹۷۸ در ارومیه متولد شد. مدتها قبل از اینکه به خوانندگی حرفه‌ای بپردازد، نوازنده ساز شده بود. وی در چندین جشنواره ملی موسیقی ایران به عنوان نفر اول و پدیده جشنواره‌ها شناخته شد و به دریافت جوایز متعددی نایل شد. او در رشته آواز از کنسرواتوار ملی آذربایجان فارغ‌التحصیل شده است.

عاشیق حسین ساعی، متولد ۱۳۴۵، با سالها فعالیت در جایگاه پژوهشگر داستان‌ها و حکایت‌های قدیمی آذربایجان و عاشیق‌ها، ۵۵ عنوان کتاب در این زمینه را به چاپ رسانده است.

سمیرا علیوا، متولد ۱۹۸۱ در باکو، یک عاشیق حرفه‌ای است و در دانشگاه دولت آذربایجان تدریس می‌کند. سمیرا به حفظ فرم سنتی موسیقی عاشقی پایبند است

زولفیه عبادوا (Zülfiyyə Ibadova) در سال ۱۹۷۶ به دنیا آمد. او عاشقی پویا است و سبک منحصر به فرد خود را دارد. زولفیه آهنگهای زیادی ساخته از و علاقه‌مند به نوع آوری در زمینه ترکیب ساز با آلات دیگر است .

فضائل مسکینلی، متولد ۱۹۷۲، استاد مسلم ساز است. او در دانشگاه دولتی آذربایجان تدریس می‌کند.

کوثر علی شهبازی (سلجوق) در سال ۱۳۴۱ شمسی در روستای آغچه‌قشلاق (میانه) به دنیا آمد و در سنین نوجوانی همزمان با نقل مکان کردن به استان تهران شروع به یادگیری موسیقی عاشیقی کرد. به درخواست و پیگیری‌های عاشیق شهبازی برای نخستین‌بار بعد از انقلاب موسیقی عاشیق به رسمیت شناخته شد و در صدا و سیما پخش شد.

عاشیق محرم سلمانی در سال ۱۳۲۰ در روستای قاسم‌آباد ساوه متولد شد. وی از طرف مادری به شاهسون‌های مقیم منطقه و از طرف پدری به قفقاز منتسب است. از آخرین و چیره‌دست ترین نوازندگان و سازندگان چگور منطقه مرکزی ایران بود و در گروهی با نام عاشیق حوزونی فعالیت می‌کرد. از وی تنها یک کتاب در مقام ساز محبوبش به نگاره درآمد و دو کتاب شعر به فارسی و ترکی که هیچکدام در زمان حیاتش اجازه انتشار نیافتند. وی در بهار ۱۳۸۱ از دنیا رفت. وی از چهره‌های میراث فرهنگی استان مرکزی و ایران است.

عاشیق عبدالعلی نوری در سال ۱۳۱۸ در روستای جانانلو به دنیا آمد و در خرداد ۱۳۸۲ دار فانی را وداع گفت. عاشیق عبدالعلی، شاگرد عاشیق خیرالله بوده و در اکثر زمینه‌های شعر هجایی آذربایجانی از جمله بایاتی، قوشما، گرایلی و تابان آثاری از خود به یادگار گذاشته است. او بیش از ۵۰ سال فعالیت هنری در زمینه موسیقی عاشیقی داشت و به خاطر داشتن صدای دل‌انگیز دارای شهرت فراوانی بود. عاشیق عبدالعلی بعد از انقلاب توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در بسیاری از فستیوال‌های داخلی و خارجی شرکت کرده و مقام‌های قابل توجهی به‌دست‌آورد.

عاشیق حسن اسکندری در سال ۱۳۲۴ در روستای اوزوم‌کاللا به دنیا آمد. از سال ۱۳۳۵ در تبریز به فرشباف مشغول شّد و از سال ۱۳۴۳ در تهران به نانوائی پرداخت. در سال ۱۳۴۸ به تبریز بازگشته و هنر عاسیقی را پیشه کرد. از سال ۱۳۵۵ کنسرت‌های عاشیق حسن در دانشگاههای ایران پا می‌گیرد و تاکنون هم ادامه دارد. گروه عاشیق حسن در جشنواره موسیقی آوینیون فرانسه در ۱۳۷۰ به عنوان گروه برگزیده شناخته شد. او در ۱۳۷۵ به عنوان بهترین تنظیم کننده برنامه‌های موسیقی رادیو و تلویزیون و در ۱۳۷۹ و ۱۳۸۰ به عنوان بهترین خواننده و تنظیم کننده برای تولیدات رادیو و تلویزیون انتخاب شد. عاشیق حسن به همراه عاشیق رسول نشان تبریز را دریافت کرده است.

قرن بیستم

عاشیق گلاب داودی دارای لقب " دده" و از عاشیق‌های برجسته ایران و آذربایجان در ساخت ساز و قصه گویی تبحر خاصی دارد.

مخلص آخار سؤ , عدالت , حسین بزالقانلی , حسین ساراچلی , امراه , عاشیق ایمران حیدری

عاشیق محزونی شریف (۱۷ نوامبر ۱۴۴۰-- ۱۷ می ۲۰۰۲)، عاشیق، آهنگساز، شعر و نویسنده ترکیه‌ای بود. او در جا انداختن موسیقی عاشیقی در محافل روشنفکری نقشی عمده داشت. نمونه‌ای از سروده‌های محزونی:

Kader böyle imiş böyle yazılmış  تقدیر چنین بود چنین نوشته،

Gidiyorum kara gözlüm ağlama  می‌روم، چشم سیاهم گریه نکن

Mezarımız gurbet ele kazılmış  مزارمان بر دیار غربت کنده شده

Gidiyorum dudu dilim ağlama  می‌روم طوطی زبانم گریه نکن...

عاشیق حسین جوان یکی از سرشناسترین عاشیقهای قرن بیستم متولد آتی‌کندی قره‌داغ است. حسین جوان در سال ۱۹۱۶ چشم به جهان گشود. پدرش را در کودکی از دست داد و او را به قفقاز برد. حسین در ۷ سالگی به مزدوری پرداخته و احشام دیگران را می‌چراند. در ۱۹۲۷ شاگرد عاشیق موسی (برادرزاده عاشق علعسگر) شد. عاشیق موسی رموز عاشیقی و ادبیات شفاهی مردمی آذربایجان را به حسین آموخت. . عاشیق حسین در ۱۹۳۸ به تبریز آمد. چون در سال ۱۹۴۶ تئاتر ملی در تبریز تشکیل شد، او معاون مدیر این تئاتر بوده و نغمه‌های انقلابی را نیز اجرا می‌کرد. او در دهه هنر و ادبیات آذربایجان در مسکو، رهبر دسته عاشیقها بود و در ۱۹۵۸ درگذشت.

کماندار افندو متولد ۲۲ اکتبر ۱۹۳۲ در شهر مارنئولی گرجستان می‌باشد. او از سنین پایین ساز زدن را شروع کرده و در سال ۱۹۵۹ نماینده عاشیق‌های آذربایجان شد. کماندار، در میان دوست دارن موسیقی عاشقی، بخاطر اجرای هنرمندانه داستان عاشق غریب معروف است.

عاشیق رسول قربانی که اکنون با عنوان "دده" در بین عاشق‌ها شناخته می‌شود، در سال ۱۳۱۲ در روستای عباس‌آباد قره داغ به دنیا آمد. وی فعالیت در عرصه موسیقی عاشیقی را از سال ۱۳۳۰ آغاز کرد و از سال ۱۳۴۳ در رادیو به اجرای موسیقی پرداخت. رسول از سال ۱۳۶۴ در جشنواره‌های مختلف موسیقی محلی داخلی حضور یافته و همچنین در فستیوال‌های خارجی در بیش از ۱۵ کشور جهان روی صحنه رفته است. عاشیق رسول نشان هنری تبریز را دریافت کرده است. قرار است جشن بزرگدشت هشتاد سالگی رسول در فرهنگسری نیاوران برگزار شود.

قرن هیجدهم

تمبری از دوران اتحاد جماهیر شوروی برای بزرگداشت دویست و پنجاه سالگی سایات‌نووا .

سایات‌نووا زاده ۱۷۱۲ یا ۱۷۲۲ - درگذشته ۱۷۹۵)، یا «شاه نغمه‌ها» لقب هاروتیون سایاتیان، بزرگ‌ترین موسیقیدان ارمنی‌تبار سده هجدهم میلادی است.

عاشیق واله (Aşıq Valeh) در سال ۱۷۲۹ در روستای گلابلو، در شهرستان آقدام، بدنیا آمد. او در سال ۱۸۲۲ در روستای زادگاه خود درگذشت و در کنار همسرش، زرنگار، دفن شد. بر پایهٔ سروده‌های واله، منظومه‌ای نیز به نام «واله و زرنگار» ساخته شده است. این منظومه چاپ شده است. در منظومه، برخی حادثه‌های زندگی عاشیق واله به صورت حکایات ضمنی ترنم می‌شود.

قرن نوزدهم

تمبر بزرگداشت عاشق علسگر

عاشیق علی‌عسگر از مشهورترین عاشیق های همه ادوار است و شاید درست باشد که او را به تنهایی بتوان یک مکتب در صنعت عاشیقی نامید. در سال ۱۸۲۱ در روستای آق‌کلیسا در استان گغارکونیک سرزمین خانات ایروان (ارمنستان کنونی) متولد شد سبک عاشق علعسگر احتمالاً در تکوین موسیقی عاشقی به فرم امروزی بیشترین سهم را داشته است. علعسگر در عین حال که برای آموزنده بودن ساخته‌هایش تلاش می‌کند، هرگز از توصیف زیبایی های دنیوی غافل نمی‌شود. او در معنای واقعی کلمه، خنیاگر زیباییهاست. در سرتاسر آفرینش ادبی و موسیقایی وی، نمی‌توان آهنگی و سروده‌ای یافت که در آن از دلبر و دلبری و زیبایی سخن نگفته باشد. در اینجا یکی از محبوبترین ساخته‌های علعسگر را می‌آوریم:

جیلوه لنیب نه کارشیمدا دورموسان  چه آراسته روبرویم ایستادی

اولوم سنه قوربان آی ساری کؤینک  الهی که قربانت شوم ای پیراهن طلایی،

دویماق اولمور عشوه سیندن نازیندان  از عشوه و نازت سیر نمی‌شوم

فره کهکلیک کیمی خوش آوازیندان  از آواز خوش کبک مانندت

یئل ووروب روبندی آچیب اوزوندن  باد نقاب را از چهراه ات کنار زد

ائله بیلدیم دوغدی گون آی اوزوندن  فکر کردم که مهتاب و آفتاب از چهره ات تابید

اگر قدم قویوب بیر بیزه گلسن  اگر قدم رنجه کنی و به خانه‌مان بیائی

یئرین وار گؤز اوسته آی ساری کؤینک ...  روی تخم چشممان جا داری پیراهن طلایی ....

تصویر جیوانی بر روی تمبر.

عاشوق جیوانی، (۱۸۴۶-۱۹۰۹)، با نام اصلی سروب ستپانی لوونیان ((به ارمنی: Սերոբ Ստեփանի Լևոնյան))، ((به انگلیسی: Serob Stepani Levonian)) در ارمنستان متولد شد و فعالیت‌های هنری خود را در تفلیس ادامه داد. آوازهایی را که او سروده است اغلب با مسائل اجتماعی مربوط می‌شوند. در زیر ترجمه مطلع یکی از این آوازها را می‌آوریم:

روزهای ملال آور غمگرفته مانند زمستان می‌آیند و می‌روند،

ما نباید افسرده شویم، آنها پایانی دارند؛ می‌آیند و می‌روند،

غم و اندوه ما نمی‌توانند سایه به سایه ما را تعقیب کنند،

'مانند مشتریان ایستاده در صف، آنها هم بالاخره می‌روند ...

قرن هفدهم

کاراجااوغلان

خسته قاسم (Xəstə Qasım) شاعر، عارف و فیلسوف قرن دوره افشاریه، (۱۷۶۰-۱۶۸۴ میلادی)، متولد و در گذشته تیکمه‌داش می‌باشد. او یکی از ستونهای استواری موسیقی عاشیقی است. موضوع اساسی شعر «خسته قاسیم»، غم، درد، حسرت و شکایت از ستم دوران است. انتخاب تخلص «خسته» نیز ظاهراً از همین‌جا ناشی است. خسته قاسیم، علاوه بر استادی در سرودن انواع قالبهای شعری کلاسیک همانند قصیده و غزل، قالبهای جدیدی را در ادبیات عاشقی وارد کرد. یکی از استادانه‌ترین تجنیسهای مستزاد (müstəzad) او، که در طی آن از معانی متضاد لغت یاسین (مشتق از نام سوره یس) استفاده می‌کند، بقرار زیر است:

İgid olan ixlas bağlar Yasinə  Oxudum Quranı çıxdım Yasinə

Namərd boynu ya sına  Aşıq deyər ya sına

Ya inciyə, ya sına  Nanəcibə söz demə

Eşidənlər deyər, ay hayıf, hayıf  Qasım ölər, ellər gələr yasına

ساری عاشیق ، (Sarı Aşıq)، که در اواخردورهٔ صفویّه زندگی می‌کرد، به «غریب عاشیق»، «ساری عاشیق» و «حق عاشیقی» معروف بود. بنظر می‌آید که وی در یکی از دهات شهرستان اهر به دنیا آمده، دوران جوانی خود را در قاراداغ به سر آورده و سپس به ایالت «زنگه زور» شمال کوچ کرده و در دهی به نام «قاراداغلی» ساکن شده است. عاشیقهای بعدی دربارهٔ زندگی او منظومهای با نام «یاخشی و ساری» آفریده‌اند. بایاتیهای ساری عاشیق معروف هستند

عاشیق عباس توفارقانلی یا تفارقانلی، Aşıq Abbas Tufarqanlı، در آذرشهر، که با نام تاریخی تفارقان شناخته می‌شد، بدنیا آمد و همعصر با شاه عباس صفوی است. داستان عاشیقی "عباس و گلگز" (Abbas və Gülgəz), با موضوع ماجراهای عاشقانه عاشیق عباس توفارقانلی، بسیار معروف است. در آوازهای این داستان عباس معشوق خود را با اشعار لطیفی توصیف می‌کند. از معروف ترین آوازهای عباس "بینمز" با مطلع زیر است:

Ay ağalar , bir zamana gəlibdir  ای آقایان شما را گویم از زمانه‌ای که،

Ala qarğa şux tərlanı bəyənməz  کلاغ سیاه بلبل زیبا را نمی‌پسندد

Oğullar atanı, qızlar ananı  پسران پدر را، و دختران مادر را

Gəlinlər də qaynananı bəyənməz  و عروسان مادر شوهر را نمی‌پسندند.

امیر ارسلان

عاشق‌های معروف[ویرایش]قرن سیزدهم

اسکناس بانکی ترکیه (۲۰۰۹) با تصویر یونس امره

یونس امره، (۱۳۲۱-۱۲۴۰ میلادی)، شاعر و عارف ترک یکی از نخستین افرادی بوده است که، به جای زبان فارسی یا عربی، به زبان مادری خود شعر نوشته است. تأثیر یونس امره در تکوین ادبیات عاشقی تا عصر حاضر ادامه داشته است. به این دلیل او را می‌توان یکی از آشیقهای قدیم به حساب آورد.

قرن چهاردهم

قایگوسوز ابدال، (۱۳۴۱-۱۴۴۴)، سراینده آوازهای عامیانه بود. عنوان یکی از سروده‌های جالب او از وقتی عاشق شدم ریشم را تراشیده‌ام است.

قرن شانزدهم

پیر سلطان ابدال (۸۷۹ - ۹۴۹ خورشیدی) چکامه‌سرای بنام علوی بود. نمونه‌ای از سروده‌های او بدین قرار است:

Dostun en güzeli bahçesine bir hoyrat girmiş  رقیبی بدکردار به گلزار محبوبم آمد،

Korudur hey benli dilber korudur  دلبرم، بوته‌ها خشکیدند، خشکیدند.

Gülünü dererken dalını kırmış  به قصد چیدن گلی ساقه‌ها بر افکند

Kurudur hey benli dilber kurudur  دلبرم، بوته‌ها خشکیدند، خشکیدند...

عاشیق قربانی، متولد روستای دریلو، همدوره شاه اسماعیل و در مرحله آغازین نهضت ادبی شاه ختایی قرار دارد. آوازة ماجراهای عاشیق قربانی با افسانه‌ها در آمیخته و منشاء داستانی گردیده بنام «عاشیق قربانی وپری» که زبانزد عاشیقان است. عاشیققربانی می‌توانسته است ظریفترین و طبیعیترین احساسهای انسانی را بامهارتی استادانه به ساز و سخن وصف کند. شعر مشهورش که ردیف «بنفشه» دارد، از این نظر حائز اهمیت است:

تانری سنی خوش جمالا یئتیرمیش  خداوند ترا زیبا آفرید

سنی گؤرن عاشیق، عاغلین ایتیرمیش  دلباختگان خرد از دست فروهشتند،

ملکلرمی درمیش، گؤیدن گتیرمیش  گویی ملائک تو را از آسمان چیده و آورده‌اند.

حاییف که دریبلر آز بنفشه نی.  حیف که عرضه کم بود و بنفشه‌ها را چیدند!

عاشق غریب (Aşıq Qərib) :از جزئیات زندگی این عاشیق اطلاعات زیادی در دست نیست. ظاهراً فرزند تاجری تبریزی بوده که بعد از مرگ پدر ثروت او را از دست داده و به تنگدستی افتاده است.

در زیر برخی از داستان‌های عاشیقی معروف لیست شده‌اند:

شاه اسماعیل، مؤسس سلسله صفوی، قهرمان یکی از مهمترین داستان‌های عاشیقی است. شاه اسماعیل داستانی فرد عاشق‌پیشه‌ای است که ساز را جایگزین شمشیر کرده است. داستان عمدتاً بر پانزده سالگی شاه اسماعیل متمرکز می‌شود. در طی روایت، شاه اسماعیل عاشق یک دختر ایلاتی، به نام گلزار، می‌شود و هنگام جستجوی او دو معشوق دیگر به نامهای گلپری و عرب زنگی را نیز به دست می‌آورد.

تمبری که در اتحاد جماهیر شوروی به مناسبت حماسه کور اوغلو منتشر شده است.کوراوغلو در مقام قهرمان یکی از مهمترین داستان‌های عاشیقی، خود یک عاشیق بود، چرا که در اکثر آوازهای این داستان، عاشیق راوی با گفتن آدیم کور اوغلو دی خود را به جای کوراوغلو می‌نشاند. . این داستان از آناتولی به کشورهای آسیای میانه پخش شده است و در طی این فر آیند به نحوی محتوای آن تغییر کرده است. در این داستان عشق رومانتیک با رفتاری رابین‌هود گونه آمیخته می‌شود. . یکی از نسخ این داستان، که بعنوان نسخه پاریس شناخته می‌شود، در باکو چاپ شده است. آهنگ ساز بزرگ آذربایجان، عزیر حاجی‌بیگف، اپرای معروفی بر مبنای داستان کوراوغلو ساخته است.

عاشق غریب Aşıq Qərib. لرمونتوف روس و آبوویان ارمنی، داستان عاشق غریب و شاه صنم را به صورت رُمان مدرن نوشته‌اند و سرگئی پاراجانف (Sergei Parajanov) با ساختن فیلمی این داستان را شهرت جهانی بخشیده است، داستان عاشق دوره گردی است که در طی سفری هفت ساله از عشقی زمینی به اوج عرفان می‌رسد. در اوایل دهه ۸۰ میلادی عاشق کماندار افندو اجرای یک ساعته‌ای از داستان را ضبط کرد. کاست مربوطه در مقیاس وسیع در ایران پخش شد و یکی از عوامل ترویج دوباره موسیقی عاشقی به شمار می‌آید.

اصلی و کرم (Kerem ile Aslı). داستان یک شاهزاده ترک است که عاشق دختری ارمنی می‌شود. اقوام دختر در مخالفت با این عشق فرامذهبی مهاجرت می‌کنند. کرم ۱۱ سال به دنبال اصلی می‌گردد. دست آخر، هنگامی که دو عاشق به هم می‌رساند، کرم تحت تأثیر طلسم پدر اصلی آتش می‌گیرد. آواز یانیخ کرم که فلبداهه توسط اصلی خوانده می‌شود یکی از ارکان هنر عاشقی است.

عاشق واله. داستان مشاعره عاشق واله (۱۷۲۹-۱۸۲۲) با عاشق زرنگار است. بنا به روایت حکایت، در شهر دربند، عاشیقی به نام زرنگار زندگی می‌کرد که بسیار حاضرجواب و باسواد بود. هر عاشیق استاد که به دربند می‌آمد و با او مناظره می‌کرد، مغلوب می‌شد و به مجازات سختی گرفتار می‌آمد. واله از استاد خود عاشیق صمد اجازه گرفت و به مناظرهٔ زرنگار رفت و بر او پیروز شد و او را به زادگاه خود آورد. در پایان داستان واله با زرنگار ازدواج می‌کند.

داستان‌های عاشیقی[ویرایش]ایلهان باشگوز (İlhan Başgöz) کسی بود که داستان عاشیقی را تحت عنوان حکایه (Hikaye) در زبان انگلیسی جا انداخت. بر مبنای نوشته او، علی‌رغم آنکه حکایه عمدتاً منثور است ولی تعدد قطعات شعری در میانه متن ویژگی اساسی این سبک ادبی عامیانه می‌باشد. تعداد این قطعات ممکن است در برخی حکایت از صد تا فراتر برود. از آنجا که هنر عاشقی در اساس شفاهی است، تعداد داستان‌های عاشیقی باید از تعداد عاشق‌ها بیشتر باشد. با این‌حال، بعضی از داستان‌ها در طی زمان بر جسته تر شده و بصورت مکتوب در آمده‌اند. موضوع اصلی داستان‌های عاشیقی عشق زمینی، جنگ‌های حماسی، و یا ترکیبی از هر دو تاست. در روایت داستان‌های عاشیقی، علی‌رغم محیط اسلامی وقایع، قهرمانان زن ساز بدست گرفته و در نظر عمومی آواز می‌خوانند.

در ایران، قهوه‌خانه‌هایی که به اجرای داستان عاشیقی اختصاص داشته باشند به بنام قهوه‌خانه عاشیقلار شناخته می‌شوند. معروفترین این نوع مکان‌ها قهوه‌خانه حسین تیرانداز در مقابل باغ گلستان تبریز بود. فعالین چپ در دهه پنجاه پای عاشیق عبدالعلی نوری و عاشیق حسن اسکندری را به این قهوه‌خانه باز کرده و آنجا را به محفل روشنفکری تبریز تبدیل کردند. قهوه‌خانه که سابقاً اغلب محل مراجعهٔ روستاییان بود به تدریج پر از دانشجویان و جوانان می‌شد. حتی برخی از مسافرینی که به تبریز می‌آمدند سراغقهوه‌خانه عاشیقلار را می‌گرفتند. قهوه‌خانه همیشه مملو از جمعیت بود. عاشیقها یکی پس از دیگری ساز بدست می‌گرفتند و در میان جمعیت جوان حاضر در قهوه‌خانه می‌گشتند و آوازهای مورد تقاضای آنان را می‌خواندند

همچنین شهادت جانسوز امام رضا (ع ) بر عموم رهروانش تسلیت باد .

آمده‌ام، آمدم ای شاه پناهم بده /خط امانی زگناهم بده /ای حرمت ملجا درماندگان /دور مران از در و راهم بده /ای حرمت ملجا درماندگان /دور مران از در و راهم بده/ لایق وصل تو که من نیستم/ لایق وصل تو که من نیستم /اذن به یک لحظه نگاهم بده

http://shiayan.ir برگرفته از پایگاه اطلاع رسانی شیعیان

آوازهای عاشیقی به مثابه زبان گویای اجتماع[ویرایش]

مدرسه عاشیقی در پایتخت ارمنستاندر فرهنگ کهن ترک ها، قوشما به هر نوع شعری اطلاق می‌شد. با گذشت زمان مفهوم این کلمه به اشعاری محدود شد که عاشقها در آوازهایشان استفاده می‌کنند و مهارت در سرودن قوشما یکی از ارکان حرفه عاشیقی شد. برخی از قوشماها مورد پسند عامه قرار گرفته و به نسل‌های بعدی منتقل می‌شوند. در نتیجه، با بررسی قوشماهایی که تا عصر ما حفظ شده‌اند می‌توان امیال غالب توده‌ها را در اعصار گذشته مشخص کرد. بدین‌ترتیب، عاشیقها را می‌توان زبان گویای توده‌های مردم به حساب آورد. این مفهوم را علیرضانابدل (اوختای) در شعری جاودانه ساخته است.

چال عاشیق سازینی، اوره‌گیم دولوب  عاشیق سازت را بزن قلبم پر شده است

بعضاً اینسان ایچون درمان بو اولور  گاهی این درمانی برای دردهای انسانست،

سازین نغمه‌لری آخسین کؤنلومه  بگذار نغمه‌های سازت در روحم جاری شود

یوخسا چیچک‌لریم عطش‌دن سولور  و گرنه شکوفه‌هایم از غم پلاسیده خواهد شد

چال عاشیق سازینی، بلکه سازیندا  عاشیق سازت را بزن شاید در نغمه هایت

اومودسوز حیاتا بیر اومید تاپیم  برای ناامیدیهای زندگی امیدی بیابم

گل عاشیق سازیندا صبردن دانیش  عاشیق بیا و در سازت از صبر بگو

بلکه دؤزمک درسین آغزیندان قاپیم...  بلکه درس صبوری را از دهانت بقاپم ....

اینسان دردلرینی گل سازیندا چال  دردهای انسان را در سازت بنواز

دؤزوملی عاشیق‌لاردان حکایت ائت  از عاشیق‌های خوب حکایت کن

گل، بیزه آی عاشیق عشق درسی وئر  بیا ای عاشیق بما درس عشق بده

اومیدسیز ساعاتدا دردیمیزه یئت  در ساعات نا امیدی به دردمان برس.

شاید در تلاش برای آرامبخشی ناملایمت‌های اجتماعی، عنصر رئالیسم با تاکید بر عشق زمینی در آثار متاخر برجسته تر است. مثالی از عاشق مشهور قرن بیستم، عاشیق حسین جوان (با ترجمه شهربانو قایاقیزی):

چکیلیب قدرتدن قاشلارین گؤزه‌ل  از طرف خدا ابروهایت زیبا نقش شده

کیمین اولاجاقسان یاری، بخته‌ور؟  خوشا آن‌کس که معشوقش تو باشی،

تؤکولوب گردنه ایپک ساچلارین  گیسوی ابریشمی ات بر گردن ریخته

کیم هؤروپدو او ساچلاری بخته‌ور؟  خوشا آن‌کس که آن گیسو را تنیده

ته‌زه‌جه غنچه‌دن چیخیب یاناغین  تازه از غنچه بیرون آمده گونه‌ات

شفق سالیب گردنه بلور بوخاغین  غبغب بلورت بر گردنت نورافشانی کرده

نه شیرین دیر دیلین، قایماق دوداغین  چه شیرین زبانت، خامه لبانت

شان چکیبدی یقین آری بخته‌ور ...  حتماً زنبور آنجا شانی تنیده! .....

موسیقی عاشیقی (10)

در اینجا، بعنوان مثال، یک نمونه از مشاعره خسته قاسم و لزگی احمد را می‌آوریم.

خسته قاسم:

او ندیریکی، اوتوزوندا، جواندیر  آن چیست که در سی جوان است

اون بئشینده قوجالانان اولودور  ولی پانزده اش پیر می‌نماید و فرتوت

اوندریکی دیلی آیری، سؤزو بیری  آن چیست که زبانش مجزا ولی حرفش یکی است

اوهانسی دریادیر ایچی دولودور؟  آن کدام دریاست که پر و انباشته است؟

لزگی احمد:

او، آی دیرکی، اوتوزوندا جواندیر  آن ماه است که در سی جوان است

او نبئشینده قوجالانی اولودور  و در ۱۵ اش پیر است و فرتوت

او قلم دیر، دیلی آیری، سؤزو ییر  آنقلم است که زبانش جدا ولی حرفش معلوم است

علم دریاسی هر دریادان دولودر  و ان دریای دانش است از هر بحری پرتر است

رفتار اجتماعی عاشیق[ویرایش]موسیقی عاشقی در طی تکامل خود اصولی را تدوین کرده که انتظار می‌رود توسط عاشقها رعایت شود. این اصول در یکی از ساخته‌های عاشق علعسگر عاشق علعسگر خلاصه شده است.

Aşıq olub diyar-diyar gezenin  آنکه در لباس آشیقی جهانگرد شود،

Ezel başdan pürkamalı gerekdi  همان اول پر کمالی بایدش

Oturub durmaqda edebin bile  در نشست و برخاست آداب داند

Me'rifet elminde dolu gerekti  در علم معرفت باید کامل باشد

Halqa heqiqetden metleb qandıra  به خلق از معرفت چیزی آموزد

Şeytanı öldüre, nefsin yandıra  با اغماض از نفسش شیطان سوزاند

El içinde pak otura, pak dura  در بین خلق چشم پاک باشد،

Dalısınca xoş sedalı gerekdi  طوری که در پشتش حرفی گفته نشود

Danışdığı sözün qiymetin bile  موجز حرف زده قیمت کلمه را بداند

Kermesinden lel'i-gövher toküle  جوری که از حرفش گوهر ببارد،

Mecazi danışa, mecazi güle  در لفافه حرف زده و در لفافه بخندد

Tamam sözü müemmalı gerekdi  گفتارش رمز گونه باشد

Arif ola, eyham ile söz qana  همانند عارفان معنی ایهام بداند

Namehremden şerm eyleye, utana  از نامحرم شرم کند

Saat kimi meyli Haqq'a dolana  بسان عقربه‌ای دور حقٔ بچرخد

Doğru qelbi, doğru yolu gerekdi  قلبی صاف و نیتی صاف داشته باشد

Elesger haqq sözün isbatın vere  علسگر حاضر است حرف حقٔ را اثبات کند

Emelin melekler yaza deftere  در حالی که ملائک اعمالش را ثبت می‌کنند

Her yanı istese baxanda göre  و در حالی که هر عملش زیر نظر است

Teriqetde bu sevdalı gerekdi  چرا که و در طریقت عشق قدم نهاده است.

موسیقی عاشیقی (9)

Aşıq tərsinə quyon  عاشیق را در خلاف جهت خاک کنید

Yüyün tərsinə quyon  غسل داده بعد در خلاف جهت خاک کنید

Yaxşi nin qibləsinə  رو به قبله یاخشی

Məni tərsinə quyon  مرا خلاف جهت خاک کنید

مشاعره (دئیشمه)[ویرایش]مشاعره در زبان ترکی دئیشمه (deyişmə) نامیده می‌شود، و در عمل نوعی مبارزه و دیالوگ دو آشیق به صورت پرسش و پاسخ است. به این نوع مبارزه در برخی نواحی ایران همچون ساوه و همدان، آچوب باغلَمه (açub bağleme) گفته می‌شود. در گذشته رسم بر این بود که در پایان این مبارزه عاشیق مغلوب سازش را به رقیبش تسلیم می‌کرد. نوع ساده‌تر و رایجتر دئیشمه مشاعره حروفی یا سوزلر دیشمه سی می‌باشد این نوع از مشاعره همانند مشاعره فارسی انجام می‌شود با این تفاوت که با ابیات ترکی انجام می‌شود نوع دیگری از دییشمه سچمه دیشمه (مشاعره گزینشی) نامیده می‌شود آشیق اول بیتی را خوانده و یک کلمه از بیت را مشخص می‌کند و خطاب به آشیق دوم می‌گوید سن دنه ... دن یعنی تو بگو از کلمه ... و آشئق دوم باید بیت را کامل کند. نوع سخت تر مشاعره یاریم یرپاق نامیده می‌شود و در آن آشیق مصرعی (یارپاق) از یک شعر را گفته و آشیق دوم باید مصرع (یارپاق) دوم همان شعر را همراه با ساز زدن بگوید. در تیر ماه ۱۳۹۰ شهرداری تبریز نخستین جشنواره عاشیقلار دئیشمه سی را برگزار کرده و به نفرات برتر جایزه‌ای به نام جایزه عاشیق عباس توفارقانلی را تقدیم نمود.

موسیقی عاشیقی (8 )

سروده‌های عاشیقی[ویرایش]شایع‌ترین قالبهای شعری عاشیقها عبارتند از گرایلی، قوشما و تجنیس.

گرایلی (Gəraylı)[ویرایش]گرایلی از سه تا پنج بند تشکیل شده است. هر بند چهار مصراع دارد، و هر مصراع دارای هشت هجا است. سه مصراع هر بند با هم و مصراع آخر تمام بندها با همدیگر هم قافیه‌اند (... abcb, dddb, eeeb). در بند آخر، که مهربند نام دارد، سراینده تخلص خود را عنوان می‌کند. موضوع اشعار سروده شده در قالب گرایلی وصف زیبایها، طبیعت، و عشق است. نمونه:

Sallandı, yana yeridi  Bir gözəl keçdi qarşıdan

Od saldı cana, yeridi  Kiprik çaxdı, oğrun baxdı

...  ...

قوشما (Qoşma)[ویرایش]قوشما از سه، پنج، یا هفت بند تشکیل شده است. هر بند چهار مصراع دارد، و هر مصراع دارای یازده هجا است. سه مصراع هر بند با هم و مصراع آخر تمام بندها با همدیگر هم قافیه‌اند (... abcb, dddb, eeeb). در بند آخر، که مهربند نام دارد، سراینده تخلص خود را عنوان می‌کند. قوشما، بسته به محتوی کلامی، انواع مختلف دارد که معروفترین آنها عبارتند از، استادنامه، وجودنامه، گزللمه (Gözəlləmə)، و قفل بند (Qıfılbənd). نمونه:

Doğru sözün, düz ilqarın görmədim  Bivəfanın, müxənnəsin, nakəsin

Namusun, qeyrətin, arın görmədim  Namərdin dünyada çox çəkdim bəhsin

...  ...

تجنیس (Təcnis)[ویرایش]تجنیستجنیس بر مبنای هم قافیه کردن کلمات جناس (لفظاً یکی ومعناً مختلف) بنا شده است. تجنیس سه نوع است: دداق دیمز (Dodaqdəyməz)، ایاقلی (Ayaqlı)، و جیغالی (Cığalı). نمونه:

Ya divani, ya da təcnis çal, a çal!  Aşıq, götür doqquz telli sazını

Əsirgəmə, kəlləsindən, çal, a çal!  Düşmən üçün seç qılıncın sazını

Qəmli aşıq qəlbin neçin döyünü?  Yaxşı aşbaz tanır yaxşı düyünü

Bir ilmək yox, üçün möhkəm çal, a çal!  Möhkəm bağla, açılmasın düyünü

Faydasızdır zər-qızıllar, axçalar  Nə vaxtacan fələk mənə ax çalar?

Deyərlər ki, qoca aşıq, çal, a çal!  Cavan Hüseyn, qara xəttin ağ çalar

بایاتی (Bayatı)[ویرایش]بایاتی از انواع سروده‌های عاشیقی است که رواجش در بین عامه مردم، بیش از سایر انواع ادبی است. هر بایاتی چهار مصراع دارد وهر مصراع از ۷ هجا تشکیل می‌شود. مصراعهای اول، دوم و چهارم هم قافیه بوده و مصراع سوم آن آزاد است. دو مصراع نخست تمهیدی برای گفتن جان کلام در مصراعهای سوم و چهارم به کار گرفته شود. بایاتی شباهت بسیاری با دوبیتی دارد. بایاتی برگرفته از نام قومی قدیمی از اقوام» اوغوز «(ترک) یعنی» بایات «(بیات) بوده استبایاتیهای ساری عاشیق معروف هستند. نمونه:

موسیقی عاشیقی (6)

آلات موسیقی عاشیقی[ویرایش]

قوپوز

بالابان

قاوال بر روی تمبرعاشیق‌ها در اجرای موسیقی خود از ۳ آلت موسیقی (ساز، بالابان و قاوال) بهره می‌جویند.

ساز عاشیقی، که عموماً با تک لغت ساز شناخته می‌شود، با قوپوز و چگور همخانواده است و از جهات زیادی به باغلاما شباهت دارد. ساز کاسه‌ای حجیم و نیمه گلابی، از چوب درخت توت، و دسته‌ای از چوب درخت گردو و یا زردآلو است که روی آن سیم و پرده‌ها را برای نواختن آهنگ‌های گوناگون نهانده‌اند. ساز عاشیقی با مضراب نواخته می‌شود. روی بسیاری از سازهای عاشیقی تزییناتی از جنس صدف، استخوان یا پلاستیک‌های رنگی دیده می‌شود.[۲۰] ساز دارای ۲۰ پرده می‌باشد و از ۹ سیم تشکیل می‌گردد. در این آلت موسیقی هفت پرده اصلی و پنج نیم پرده وجود دارد. اولین پرده سیم اول ساز بر اساس اوکتاو «do» تنظیم می‌شود. پرده‌های این ساز بر اساس اوکتاو، به قرار زیر است:

1.باش پرده/ اوکتاو/ اول صدای «Re»

2.آورتا پرده / اوکتاو/ اول صدای «Mi be mal»

3.شاه پرده / اوکتاو/ اول صدای «fa»

4.ایاق دیوانی پرده/ اوکتاو/ اول صدای «sol»

5.بایاق پرده/ اوکتاو/ اول صدای «La be mol»

6.آیاق شاه پرده/ اوکتاو / اول صدای «si be mol»

7.بئچه پرده / اوکتاو / اول صدای «do»

بالابان سازهای بادی با طول ۲۸۰ الی ۳۲۰ میلی‌متر است. این ساز ۹ سوراخ – یک سوراخ در قسمت زیرین ساز و هشت سوراخ در قسمت بالای ساز – دارد. وسعت صدای ساز از «sol» اوکتاو تا «do» اوکتاو دوم است. قاوال که از سازهای ضربی است از کشیدن پوست ماهی/ بز/ تلق بر روی دایره چوبی تشکیل می‌شود.

موسیقی عاشیقی

موسیقی عاشقی در ارمنستان مسیر تکاملی ویژه‌ای طی کرده است. در این کشور موسیقی عاشقی از قرن ۱۶ به بعد رواج داشته است. مهمترین عاشق ارمنی سایات نوا' (۹۵-۱۷۱۲) بود، که هنر موسیقی دوره زمان خود را به حد کامل رساند.

تمبری از دوران اتحاد جماهیر شوروی برای یادبود ۷۰امین سالگرد تولد سراینده آوازهای عاشیقی، صمد وورغون.بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی جمهوریهای تازه استقلال یافته در قفقاز و آسیای میانه بخشی از هویت فرهنگی خود را در سنت عاشقی جستجو کردند؛ اتفاقی که موقعییت اجتماعی عاشق‌ها را بالا برد. در نتیجه موسیقی عاشقی، با تجربه کردن نوع آوریها، با اجراهای حرفه‌ای مناسب برای محیطهای شهری سازگار شد. برای نمونه، در مسابقه آواز یوروویژن ۲۰۱۲، در بخشی از اجرای تیم جمهوری آذربایجان آلات عاشیقی نواخته شدند. بعلاوه، در نتیجه تلاش‌های دولت جمهوری آذربایجان، سپتامبر ۲۰۰۹، هنر عاشقی آذربایجان در لیست معارف فرهنگی یونسکو قرار گرفت.

ضرورت‌های موسیقی عاشیقی[ویرایش]استادی در هنر عاشیقی مستلزم توانایی همزمان در سخن (شامل شاعری و به یاد داشتن داستانهای عاشیقی) و نواختن ساز است. بر این اساس است که عاشیقها در توصیف هنر خویش جفت لغات ساز و سوز (söz) را با هم بکار می‌برند. صمد ورغون، سراینده معروف آوازهای عاشیقی، در این باره می‌گوید،

Binələri çadir çadir  قله‌های بیشمار مانند چادرها بر افراشته شده‌اند،

Çox gəzmişəm özüm dağlar  من اغلب این کوهها را گشته‌ام.

Ilhamini səndən ali  از شما کوهساران است که الهام می‌گیرد،

ءMənim sazim, sözim dağlar  هم ساز من هم سخنم.

موسیقی عاشیقی

برجسته ترین حادثه در تاریخ موسیقی عاشقیٔ بر تخت نشستن شاه اسماعیل صفوی (۱۴۸۷-۱۵۲۴) بود. شاه اسماعیل پادشاهی شاعر بود که با تخلص ختایی یک دیوان مثنوی در وصف حضرت علی سروده بود. این پادشاه خود را یک عاشیق به حساب می‌آورد، و چنان به این هنر وابسته بود که در شعری همراه داشتن ساز را جز ارکان اربعه انسانیت شمرده است:

Bu gün ələ almaz oldum mən sazım  امروز سازم را به دست می‌گیرم،

Ərşə dirək-dirək çıxar avazım  تا آوازم در افلاک طنین اندازد.

Dörd şey vardır hər qarındaşa lazım   فریاد سر می‌دهم که آدمیت بر چهار رکن است:

Bir elm, bir kəlam, bir nəfəs, bir saz  علم، کلام، نفس، و ساز.

بنا بر نظر فوأد کپرولو در زمان شاه اسماعیل لغت عاشیق جایگزین اوزان شد. در واقع می‌توان گفت که در آذربایجان فرهنگ عاشیقی، در فرم کنونی، یادگار شاه اسماعیل صفوی است.

با زوال سلسله صفوی فرهنگ ترکی در میان طبقه حاکمه ایران کمرنگ‌تر شّد. در عوض، هنر عاشقی در فرم داستانهای منظوم عامیانه در متن جامعه به بقای خود ادامه داد. در دوران سلسله پهلوی فرهنگ آذربایجان دچار رکود شد. با این‌حال، علی‌رغم ممنوعیت ضمنی نوشتن به زبان ترکی، موسیقی عاشقی تحمل می‌شد. عاشیقها در قهوه‌خانه‌های تبریز و ارومیه و شهرهای دیگر برنامه اجرا می‌کردند. در تبریز ساز عاشیق با بالابان و قاوال همراهی می‌شد ولی در ارومیه اجرای تکساز رایج بود. در دوره ده ساله بعد از انقلاب اسلامی موسیقی عاشقی، همانند دیگر موسیقیها، تا حدی ممنوع شّد. در سال‌های میانی دهه شصت، عاشیق رسول قربانی، که به سختی با پارچه فروشی زندگی می‌کرد، خوندن آوازهایی با مضامین مذهبی و انقلابی را آغاز کرد. دولت ایران بزودی به اهمیت تبلیغی این ژانر موسیقی پی برده و موسیقی عاشقی را ترویج کرد. در حال حاضر موسیقی عاشقی در اوج شکوفایی است.

تاریخچه[ویرایش]

شاه اسماعیل (۱۴۸۷-۱۵۲۴) معروفترین عاشیق عصر قدیم.سنت عاشقی در فرهنگ ترکی آناتولی،آذربایجان و ایران در عقاید شمنی ترکان باستانی ریشه دارد. عاشق‌های قدیم با لغاتی مانند بخشی، دده (روحانی) و اوزان نامیده شده‌اند. انتقال شفاهی فرهنگ، ترویج ارزش‌ها و سننن فرهنگی از جمله وظایف این صنف بود. ٔبر اساس حماسه نامه دده قورقود ریشه عاشقها حد اقل به قرن هفتم میلادی می‌رسد. کتاب دده قورقود شامل ۱۲ داستان راجع به دوران مهاجرت اوغوزها، قبیله‌ای صحرا گرد از ترکان، از آسیای میانه به ترکیه و آذربایجان است موسیقی عاشیقی به تدریج در طی این مهاجرت بزرگ و چالش‌های منتجه با ساکنین اصلی مناطق تکامل یافت. یکی از مولفه‌های این تکامل پذیرش ارادی اسلام توسط ترک‌ها بود. دراویش ترک، در تلاش برای گسترش دین بین همزبانان کوچ نشین خود، زبان توده‌ها و موسیقی توده‌ای را مؤثر یافتند. بدین‌ترتیب، موسیقی عاشیقی پا به پای ادبیات عرفانی رشد کرده و صیقل یافت. آغاز این همزیستی به زمان خواجه احمد یساوی می‌رسد.

اجرای موسیقی عاشقی به مناسبت نوروز در باکو.عاشیق، عاشق یا آشیق (به ترکی آذربایجانی: Aşıq, به ترکی استانبولی: Aşık‎, به ارمنی: Աշուղ, به گرجی: აშუღი, به انگلیسی: ashugh , به یونانی: ασίκης) عارف و نغمه سرای سیاری است که ساز می‌نوازد و آواز می‌خواند. قبل از جا افتادن لغت عاشیق این صنف با کلمه ترکی اوزان (ozan) شناخته می‌شد. عاشیقها اغلب در بداهه خوانی مهارت دارند و شعر و آهنگ تصنیف‌های خودشان را هم گاهی خود می‌سازند. نظائر عاشق‌های آذربایجان در میان دیگر ترک زبانان، با نام‌های «عاشوق»، «عاشیق»، «بامسی»، «باکسی» بخشی و … مشهور بوده‌اند و برخی اقوام و ملل غیر ترک نیز عاشق را با همین مشخصات و گاه با همین نام و گاه با نام‌های دیگر دارند. بخشیها و بخشوهای جنوب ایران و دیگر مناطق و نواحی ایران از آن جمله‌اند در طول تاریخ اقوام ترک، فرمانروایان همواره در سفرهای جنگی اوزانها را به همراه می‌بردند تا با بیان اشعار حماسی لشگریان را تشجیع کنند.

منبع :  ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

و مقایسه آن با الفبای چند زبان دیگر سیر تکاملی موسیقی عاشیقی را در ادوار مختلف ، برای کسانی که به زیان مادری خویش عشق می ورزند ، در  حد توان ودر هیجده قسمت کوناه معرفی تماییم تا هم خوانندگان عزیز خسته نشوند و هم جذاب باشد .امید است مورد توجه قرار بگیرد .

داستان کوتاه ترکی ( به زبان قارسی )

در سال های دور که نان روسنائیان در تنور داخل خانه ها ( که به  آن دام یا ایوان می گفتند و با هیزم و تپاله گرم می شد ) پخت می گردید ، دو تا خواهر بونتد یکی ثروتمند و دیگری فقیر ، بعد مدت ها خواهر فقیر گفت بروم و به خواهرم سری بزنم ، از قضا خواهر ثروتمند تنور را داغ کرده بود و داشت کلوچه محلی روعنی ( چوچه یا فتیر ) می پخت . از دور متوجه شد که خواهرش می آید و فتیر ها را خواهد دید و مجبور خواهدشد به خواهر فقیر هم تعارفی بکند ، لذا سریع کلوچه ها را از تنور در آورد و زیر ران پایش قرار داد تا خواهرش نبیند ، ولی خواهر فقیر از دور متوجه جریان شد ولی برویش نیاورد ، سلام و علیک و احوالپرسی می کردند در حالی که کلوچه ها داغ بودند و ران خواهر ثروتمند میسوخت و هی بالا و پایین می شد ، چند دقیقه ای گذشت  و خواهر فقیر بهتر دید در این شرایط زود خداخافظی کرده و برود تا خواهرش بیش از این نسوزد ، ضمن خداخافظی به ترکی به خواهر ثروتمندش چنین گفت :

باعچا دا گوللر باجی

اوخور بولبوللر باجی

فتیر یانین یاندیردی

گئچر بوگونلر باجی

داستان از مرحوم مادرم ، به روح همه مادران در گذشته صلوات

دو عاشیق ( آشیق های معروف آذربایجان عربی )(ارومیه )

عاشیق

اجرای موسیقی عاشقی به مناسبت نوروز در باکو.عاشیق، عاشق یا آشیق (به ترکی آذربایجانی: Aşıq, به ترکی استانبولی: Aşık‎, به ارمنی: Աշուղ, به گرجی: აშუღი, به انگلیسی: ashugh , به یونانی: ασίκης) عارف و نغمه سرای سیاری است که ساز می‌نوازد و آواز می‌خواند. قبل از جا افتادن لغت عاشیق این صنف با کلمه ترکی اوزان (ozan) شناخته می‌شدعاشیقها اغلب در بداهه خوانی مهارت دارند و شعر و آهنگ تصنیف‌های خودشان را هم گاهی خود می‌سازند نظائر عاشق‌های آذربایجان در میان دیگر ترک زبانان، با نام‌های «عاشوق»، «عاشیق»، «بامسی»، «باکسی» بخشی و … مشهور بوده‌اند و برخی اقوام و ملل غیر ترک نیز عاشق را با همین مشخصات و گاه با همین نام و گاه با نام‌های دیگر دارند. بخشیها و بخشوهای جنوب ایران و دیگر مناطق و نواحی ایران از آن جمله‌اند در طول تاریخ اقوام ترک، فرمانروایان همواره در سفرهای جنگی اوزانها را به همراه می‌بردند تا با بیان اشعار حماسی لشگریان را تشجیع کنند.

یادش بخیر از زمانی که بچه بودیم ، اسم عاشیق درویش وعاشیق دهقان را شنیده و اعلب عصر ها صدای ساز و آواز آنها را از رادیو می شنیدیم ، چقدر ذوق می کردیم ، در جشنواره ها هم صداو تصویر آنها از تلویزیو پخش می شد .

امکان نداشت کسی از شهر های آذربایحان به ارومیه برود و به قهوه خانه های که این دو عاشیق آوار می خواندند سر نزند .

عاشیق درویش وهابزاده در سال ۱۳۰۲ در روستای کردلر (ارومیه) دیده به جهان گشود. او پای ثابت برنامه‌های موسیقی در رادیو ارومیه بود. عاشیق درویش در نهم مردادماه سال ۱۳۷۲ شمسی دار فانی را وداع گفت و در روستای زادگاهش به خاک سپرده شد. به عقیده کارشناسان، حیات امروزی موسیقی عاشیقی در بخش غربی آذربایجان مدیون فعالیتهای برجسته هنری این استاد است. ( فکر کنم عاشیق درویش به پدر خانم آقای مهندس سیفعلی اردشیری نسبتی داشته است ، فامیل شان که یکی است .

عاشیق محمد حسین دهقان در سال ۱۳۱۳ در روستای ایگدیر (ارومیه) به دنیا آمده، از۸ سالگی انگشتانش ساز عاشیقی را لمس کرده (در دست گرفته) و از۱۵ سالگی در مجالس و جشن‌های مردمی حضور یافته است. 

انشائ اله در برنامه های آینده بیشتر به موسیقی علشیفی خواهیم پرداخت .

موسیقی عاشقی (7)

یک راه حل عملی برای معضل «سیب‌زمینی»

» سرویس: يادداشت - يادداشت

کد خبر: 94090905784

دوشنبه ۹ آذر ۱۳۹۴ - ۱۲:۰۶

 1437890478234_1.jpg

دکتر سجاد سلطان‌زاده – کارشناس حقوق اقتصادی

ظاهرا مدتی است در کشور ما « سیب‌زمینی» جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است. این جایگاه فقط به منوی فست‌فودهایی که این روزها همانند قارچ بر سر هر کوی و برزن روییده‌اند، محدود نیست؛ بلکه این محصول مغذی و مفید در ادبیات سیاسی ما نیز جای ویژه‌ای برای خود باز کرده؛ بویژه هنگامی که فصل انتخابات از راه می‌رسد، منزلت این نعمت الهی دو چندان می‌شود که بحث پیرامون آن مستلزم مقال دیگری است و کسان خود را می‌طلبد.

نگارنده این سطور نه قصد نگارش طنز اندر مدح سیب‌زمینی را دارد و نه قصد پرداختن به جایگاه « سیب‌زمینی » در ادبیات سیاسی کشور و نه مشکل را تنها در « سیب‌زمینی» می‌بیند؛ بلکه سیب‌زمینی و بحث‌های اخیر پیرامون خبر دفن 1700 تن سیب‌زمینی در استان فارس را سمبل و مستمسک بحث جدی در خصوص یک معضل جدی در ساختار کشاورزی کشور می‌داند که سال‌هاست هم کشاورزان و دامداران زحمتکش این مرز و بوم به شدت از آن رنج می‌برند و هم دولت را در تنظیم بازار دچار مشکل می‌کند تا به آنجا که قیمت گوجه‌فرنگی به سوال خبرنگاران ما تبدیل می‌شود در مصاحبه با رئیس‌جمهور این مملکت و شبکه‌های رسمی خبری کشور در اخبار سراسری در کنار اخبار توافق هسته‌ای ایران ، ورشکستگی دولت یونان و اختلاف چین و ژاپن در دریای زرد از این موضوع و ارزان یا گران‌شدن چندصد تومانی مرغ نیز خبر پخش می‌کنند، و در دیگرسو سبب استعفای یک وکیل وظیفه‌شناس! ملت در مجلس شورای اسلامی می‌شود.

اما مشکل چیست و راه حل کدام است؟

در واکنش به این خبر، رئیس اتحادیه سیب‌زمینی کاران اعلام کرده است که « سازمان تعاون روستایی بر اساس وظیفه خود سیب‌زمینی را به صورت تضمینی خریده و به دلیل اینکه در جای مطمئن نگهداری نشده و صنایع تبدیلی هم برای تبدیل آن وجود نداشته لذا 1700 تن سیب‌زمینی معدوم شده است.»

وزارت کشاورزی نیز در اطلاعیه‌ای اعلام کرده است: « امحای سیب‌زمینی نه به خاطر تنظیم بازار بلکه به سبب غیرقابل استفاده شدن محصول خریداری شده برای مصارف انسانی و حتی دامی و تحت نظارت دستگاه‌ها و افراد مسئول انجام شده است.»

همه مشکل در لابه‌لای این سطور و گفته‌ها و ناگفته‌های فوق نهفته است و آن این است که نظام کشاورزی کشور از یک نقصان ساختاری و بنیادین رنج می برد. برای درک روشن‌تر این مشکل کافیست دمی پای صحبت کشاورزان و سایر تولیدکنندگان محصولات کشاورزی، دامی و آبزی بنشینیم. این یک سناریوی تکراری است:

به دلیل فقدان نظام برنامه‌ریزی، آگاهی کافی و قدرت تحلیل بازار، کشاورزان عموما بر اساس نرخ محصولات در فصل برداشت، برای انتخاب نوع محصول برای سال آینده تصمیم می‌گیرند و این امر دور باطل تولید بیشتر/ قیمت کمتر و تولید کمتر/ قیمت بیشتر را سبب می‌شود که حاصل آن جز افزایش تنگدستی روزافزون کشاورزان زحمت‌کش و نابسامانی و پیش‌بینی ناپذیری در بازار نیست.

البته نباید از حق گذشت که از سال‌های دور، دولت به منظور حمایت از کشاورزان و جلوگیری از ورشکستگی کامل آنها و البته اهداف دیگری نظیر تامین امنیت غذایی، برخی محصولات استراتژیک را به قیمت تضمینی از کشاورزان خریداری می‌کند؛ اما ناگفته پیداست که این سیاست در بهترین حالت یک مسکن بوده و هرگز قادر به درمان این بیماری که عمده درد آن را کشاورز تحمل می‌کند، نبوده است؛ چون این زنجیره ارزش کامل نیست، ارزیابی دقیق از بازار وجود ندارد، سیاست‌های بازرگانی هماهنگ نیست، انبارهای کافی برای ذخیره‌سازی وجود ندارد، صنایع تبدیلی کافی در دسترس نیست و .... در کشوری که با 15 کشور دیگر مرز مشترک آبی و خاکی دارد ( تجارت جهانی به کنار)، باید محصول کشاورزی را دفن کنیم، صرفنظر از دلیل و بهانه آن.

غرض نگارنده سیاه‌نمایی و نادیده انگاشتن زحمات مسئولان و دست‌اندرکاران عرصه کشاورزی و متخصصان امر در این حوزه نیست؛ ولی به قاعده انصاف باید اذعان نمود که تا کنون و در تمام این سال‌ها فارغ از هر دولتی یک راه حل واقعی و پایدار برای این معضل دیرین ارائه نشده است.

سوال این است که چرا از تجربه بشری برای حل این مشکل بهره نجسته‌ایم؟ چرا از سازوکار « تولید قراردادی» ( Contract Farming) که از نیم قرن بیش در کشورهای مختلف جهان برای حل این مشکل به کار گرفته شده، استفاده نمی‌کنیم؟

تولید قراردادی چیست؟

در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته جهان، از دیرباز، تولید محصولات کشاورزی و دامی بر اساس انعقاد قرارداد بین تولیدکنندگان و خریداران (عمدتا بخش خصوصی) انجام می‌شود که اصطلاحا از آن به عنوان « تولید قراردادی» یاد می‌شود. کشورهای در حال توسعه نیز از حدود دو دهه پیش در این مسیر گام نهاده اند و در حال حاضر با توجه به افزایش چشمگیر تقاضا برای تولیدات کشاورزی و دغدغه تامین امنیت غذایی، اهمیت این سازوکار به عنوان ابزاری برای تنظیم هرچه بهتر رابطه بین ظرفیت‌های تولیدی و نیازهای بازار به طور روزافزون در حال گسترش است.

در این روش، به موجب قراردادی که از قبل و بر اساس اصول حقوقی معین بین کشاورزان و خریداران محصولات کشاورزی منعقد می‌شود، شرایط تولید و فروش محصول یا محصولات، قیمت، میزان، زمان تحویل و استانداردهای کیفی مورد نظر تعیین می‌شود و در مقابل، خریدار متعهد می‌شود محصول را خریداری نموده و در برخی موارد، از طریق تامین نهاده‌های کشاورزی، کمک به آماده‌سازی زمین و ارائه توصیه‌های فنی از فرایند تولید حمایت کند. منافع متصور برای کشاورزان در این رابطه قراردادی را می‌توان تامین نهاده‌ها و خدمات تولیدی از سوی سرمایه‌گذاران، تامین اعتبار و منابع مالی مورد نیاز، در اختیار نهادن فن‌آوری‌ها و مهارت های جدید از سوی سرمایه‌گذاران، کاهش ریسک قیمت برای کشاورزان با توجه به تعیین قبلی آن در قرارداد و گشایش بازارهای جدید به ویژه برای کشاورزان خرده‌پا نام برد.

در مقابل، خریداران و سرمایه‌گذاران نیز از منافعی برخوردار می‌شوند که از جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

مقبولیت سیاسی بیشتر انعقاد قرارداد تولید با کشاورزان خرده‌پا در مقایسه با مشارکت در املاک بزرگ، حل مشکل محدودیت زمین‌های کشاورزی از طریق کار با کشاورزان کوچک، پایین‌آوردن ریسک سرمایه‌گذاران با توجه به عدم مسئولیت آنها در زمینه تولید، تامین مستمر و پایدار محصولات با کیفیت مشخص که در مقایسه با خرید از بازار منافع بیشتری برای آنها دارد و...

خاطرنشان می‌شود این روش در دنیای امروز به حدی کاربرد پیدا کرده که چندین نهاد بین‌المللی مانند سازمان خواربار جهانی( FAO)، صندوق بین‌المللی توسعه کشاورزی( IFAD) و برنامه جهانی غذا( WFP) و موسسات حقوقی بین‌المللی نظیر UNIDROIT به منظور تمهید زمینه‌های عملی و بسترهای حقوقی اجرای آن در فراسوی مرزها و بین‌المللی کردن آن مطالعات زیادی انجام داده و نتایج آن را منتشر کرده‌اند که در دسترس همگان است.

بدیهی است پیاده‌کردن این روش در کشور ما به الزامات و تمهیدات فراوانی از جمله سیاستگذاری، برنامه‌ریزی، فراهم نمودن زیرساخت‌های قانونی و حقوقی، آموزش و ارتقای آگاهی عمومی، تقویت بخش خصوصی و تعاونی، جذب سرمایه و تکنولوژی خارجی برای ایجاد و توسعه صنایع تبدیلی، گسترش شبکه‌های مواصلاتی و تنظیم سیاست‌های تجاری و غیره نیاز دارد که قطعا مهیاشدن آنها تا فصل برداشت بعدی و شاید چند فصل دیگر امکانپذیر نخواهد بود؛ اما آیا نباید از همین امروز به فکر درمان این بیماری مزمن در اقتصاد کشاورزی کشور باشیم؟

بدون تردید متخصصان امر در حوزه کشاورزی با این مفهوم و کاربرد آن بیگانه نیستند و مطالعاتی در این زمینه انجام شده است؛ اما به نظر می‌رسد عزم جدی برای متصل نمودن حلقه‌های مختلف این زنجیر با استفاده از تمامی ظرفیت‌های فنی، اداری و حقوقی به نمایش گذشته نشده است تا بیش از این مفهوم

« سیب‌زمینی» ابعاد چندگانه به خود نگیرد، دولت‌ها مجبور به خرید تضمینی از کشاورزان نباشند و به مداخله در بازار یا به عبارتی تنظیم بازار از طریق «دفن سیب‌زمینی» مجبور نشوند.

منبع : ایسنا