آوازهای عاشیقی به مثابه زبان گویای اجتماع[ویرایش]
مدرسه عاشیقی در پایتخت ارمنستاندر فرهنگ کهن ترک ها، قوشما به هر نوع شعری اطلاق میشد. با گذشت زمان مفهوم این کلمه به اشعاری محدود شد که عاشقها در آوازهایشان استفاده میکنند و مهارت در سرودن قوشما یکی از ارکان حرفه عاشیقی شد. برخی از قوشماها مورد پسند عامه قرار گرفته و به نسلهای بعدی منتقل میشوند. در نتیجه، با بررسی قوشماهایی که تا عصر ما حفظ شدهاند میتوان امیال غالب تودهها را در اعصار گذشته مشخص کرد. بدینترتیب، عاشیقها را میتوان زبان گویای تودههای مردم به حساب آورد. این مفهوم را علیرضانابدل (اوختای) در شعری جاودانه ساخته است.
چال عاشیق سازینی، اورهگیم دولوب عاشیق سازت را بزن قلبم پر شده است
بعضاً اینسان ایچون درمان بو اولور گاهی این درمانی برای دردهای انسانست،
سازین نغمهلری آخسین کؤنلومه بگذار نغمههای سازت در روحم جاری شود
یوخسا چیچکلریم عطشدن سولور و گرنه شکوفههایم از غم پلاسیده خواهد شد
چال عاشیق سازینی، بلکه سازیندا عاشیق سازت را بزن شاید در نغمه هایت
اومودسوز حیاتا بیر اومید تاپیم برای ناامیدیهای زندگی امیدی بیابم
گل عاشیق سازیندا صبردن دانیش عاشیق بیا و در سازت از صبر بگو
بلکه دؤزمک درسین آغزیندان قاپیم... بلکه درس صبوری را از دهانت بقاپم ....
اینسان دردلرینی گل سازیندا چال دردهای انسان را در سازت بنواز
دؤزوملی عاشیقلاردان حکایت ائت از عاشیقهای خوب حکایت کن
گل، بیزه آی عاشیق عشق درسی وئر بیا ای عاشیق بما درس عشق بده
اومیدسیز ساعاتدا دردیمیزه یئت در ساعات نا امیدی به دردمان برس.
شاید در تلاش برای آرامبخشی ناملایمتهای اجتماعی، عنصر رئالیسم با تاکید بر عشق زمینی در آثار متاخر برجسته تر است. مثالی از عاشق مشهور قرن بیستم، عاشیق حسین جوان (با ترجمه شهربانو قایاقیزی):
چکیلیب قدرتدن قاشلارین گؤزهل از طرف خدا ابروهایت زیبا نقش شده
کیمین اولاجاقسان یاری، بختهور؟ خوشا آنکس که معشوقش تو باشی،
تؤکولوب گردنه ایپک ساچلارین گیسوی ابریشمی ات بر گردن ریخته
کیم هؤروپدو او ساچلاری بختهور؟ خوشا آنکس که آن گیسو را تنیده
تهزهجه غنچهدن چیخیب یاناغین تازه از غنچه بیرون آمده گونهات
شفق سالیب گردنه بلور بوخاغین غبغب بلورت بر گردنت نورافشانی کرده
نه شیرین دیر دیلین، قایماق دوداغین چه شیرین زبانت، خامه لبانت
شان چکیبدی یقین آری بختهور ... حتماً زنبور آنجا شانی تنیده! .....
موسیقی عاشیقی (10)
