پسابرجام
قاسم افتخاري، استاد روابط بين الملل در گفت وگو با «اعتماد»: اقدام اوليه رييس جمهور بعدي امريكا انسجام اتحاديه اروپا عليه روسيه است
نويسنده: ميثم سليماني
پوتين و روسيه از جمله كليد واژه هاي رقابت انتخاباتي در امريكا بود كه در سه مناظره نامزدهاي اصلي هر دو حزب بيش از هر موضوع ديگري به آن پرداخته شد. هيلاري كلينتون، نامزد حزب دموكرات معتقد است كه دونالد ترامپ، نامزد حزب جمهوريخواه امريكا روابط بسيار نزديكي با روسيه دارد و مورد حمايت شخص پوتين و كرملين است. در طرف مقابل دونالد ترامپ اگرچه همواره اين موضوع را تكذيب كرده است اما تعريف هاي ترامپ از ولاديمير پوتين و انتقاد شديد نسبت به رفتارهاي دولت با روسيه و وعده مذاكره مستقيم با مسكو براي حل بحران هاي فيمابين موجب شده تا نقش روسيه بيش از هر زمان ديگري در انتخابات امريكا برجسته شود. اما فارغ از اينكه چه كسي رييس جمهور ايالات متحده مي شود نخستين چالش او پس از ورود به كاخ سفيد رويارويي با روسيه بر سر دو بحران عمده بين المللي يعني سوريه و اوكراين است. امريكا و روسيه براي حل بحران سوريه به يك بن بست رسيده اند و اوكراين نيز تبديل به آتشي زير خاكستر شده است كه نمي توان آن را ناديده گرفت. از همين رو گفت وگويي داشتيم با قاسم افتخاري، استاد روابط بين الملل دانشگاه تهران تا آينده روابط امريكا و روسيه پس از انتخابات را مورد بررسي قرار دهيم.
همان طور كه مي دانيد امريكا با چالش هاي بسياري با روسيه بر سر سوريه و اوكراين روبه رو است. به نظر شما در دوماه باقي مانده از دوره آقاي اوباما امكان آن وجود دارد كه براي رسيدن به چارچوبي در حل مسائل به توافق برسند؟
نگاه روسيه از زمان به قدرت رسيدن پوتين، به كلي دگرگون شد. هدف پوتين احياي اتحاد جماهير شوروي در قالب فدراسيون روسيه است. در گام هاي اول، زمامداران روسيه تعارض منافع چنداني با امريكا نمي ديدند ولي امريكايي هاي مست از پيروزي غيرمنتظره خود بر بلوك شرق فكر ديگري داشتند. با به قدرت رسيدن نئوكان ها در امريكا اين فكر به صورت تغيير ساختار شورايي نظام بين الملل از چند قطبي به نظام تك قطبي سلسله مراتبي با رهبري امريكا تعريف شد. منطقي است در چنين نظامي روسيه نمي توانست جايگاه قابل ملاحظه اي داشته باشد. روس هاي ناسيوناليست اين امر را تحقير آشكار خود تلقي كردند و تقريبا به مانند تحقير آلمان در پايان جنگ اول جهاني فضاي سياسي در روسيه مستعد روي كار آمدن يك ديكتاتور شد و به صورت انتخاب يك سرهنگ ارتشي به نام ولاديمير پوتين به عنوان رييس جمهور روسيه خودنمايي كرد. پوتين توانست با روش ديكتاتوري و ضدغربي خود محبوبيت زيادي در ميان ناسيوناليست هاي روسي به دست آورد و به صورت كمابيش رييس جمهور مادام العمر بماند و آنچه در خاورميانه و امريكاي لاتين معمول است تبديل شود. امريكا اكنون با روسيه اي روبه رو است كه اين تصميم را در اوكراين، خاورميانه و به ويژه در سوريه به نمايش گذاشته است. نكته بسيار جالب آنكه با روي كار آمدن حكومت اوباما هژموني طلبي نئوكان هاي امريكا كنار گذاشته شد ولي تا آن زمان پوتين و پوتينيسم در روسيه جا افتاده بود. نكته مهم ديگر آنكه موقعيت امريكا در سوريه بسيار پيچيده است: امريكا خواهان واژگوني بشار اسد است و نمي خواهد اين كار را با دخالت نيرو هاي زميني امريكا انجام دهد و بر آن است كه اين كار را با كمك به نيروهاي زميني محلي و با پوشش هوايي امريكا به انجام رساند. نيروهاي زميني مخالف اسد را دو گروه عمده دموكرات ها و داعش تشكيل مي دهندكه از نظر امريكا داعش به مراتب خطرناك تر از رژيم اسد است. در ميان مخالفان اسد، داعش به مراتب يكپارچه تر و موثرتر از گروهاي مخالف ديگر است. كمك هاي لجستيكي امريكا به گروه دموكراتيك هم اغلب به دست داعش مي افتد و در نتيجه امريكا نمي داند از گروه مورد نظر خود در سوريه چگونه پشتيباني كند. روسيه توانسته از اين سردرگمي امريكا در بحران سوريه به طور گسترده استفاده كند. به طور مثال وزير دفاع پيشين امريكا، چاك هيگل به همين دليل استعفا داد چرا كه او معتقد بود سياست هاي امريكا به اندازه كافي در خصوص خاورميانه موثر نبوده است. اين ترديد امريكا در خصوص خاورميانه راه را براي روسيه در منطقه باز كرد و اين تصور را براي آنها به وجود بياورد كه قدرت زيادي دارند و اكنون در سوريه حاضر به هيچ گونه سازشي نيستند. حتي امريكايي ها به دنبال آن هستند تا يك آتش بس موقتي در سوريه به دست بياورند ولي پوتين اهميتي به اين تقاضا ها نمي دهد چرا كه او همه مخالفان اسد را تروريست مي داند و با آنها با استفاده از نيروي زميني حزب الله لبنان، ارتش سوريه و پوشش هوايي خود مي جنگد. امريكا در اين زمينه دستش تقريبا خالي است. تنها نيروي مخالف موثر اسد كردها هستند و كمك امريكا به آنها هم مخالفت شديد تركيه، همپيمان ديرينه امريكارا برمي انگيزد و آنها را به سوي همكاري با پوتين سوق مي دهد: در مقابل استراتژي روسيه كاملامشخص است و مي خواهد تمام مخالفان اسد را تروريست ناميده و سركوب كند.
در بحث اوكراين چطور؟
وقايع اوكراين يك سنت شكني بعد از جنگ سرد به حساب مي آيد. روسيه آمد بخشي از كشوري را كه اهالي آن گرايش روسي داشتند، فتح كرد و بعد از برقراري يك رفراندوم آن را ضميمه روسيه كرد. اگر اين موضوع باب شود تقسيمات جهاني برهم مي خورد. هر كشوري مي تواند اين كار را انجام دهد. زيرا هيچ كشوري نيست كه بيرون مرزهايش كساني را نداشته باشند كه همعقيده فرهنگ داخلي كشور مجاور نباشد. به طور مثال با توجه به گرايش هاي برخي از مناطق به يك كشور اگر اين كشور بخواهد آنها را به نوعي تسخير كند و يك رفراندوم به راه اندازد و به مطلوب خود برسد، طبعا كشور هاي ديگر هم چنين حقي خواهند داشت در چنين حالتي جنگ هاي تمام عيار مرزي شعله ور مي شود و تمام نقشه جهان تغيير مي كند.
در حقوق بين الملل يك اصل وجود دارد كه مي گويد هر ملتي حق سرنوشت خود را دارد. شرايط خاصي هم در اين خصوص تعيين نشده است هرچند كه بعدتر شرايطي نيز مطرح شده اما چندان كارايي ندارد. به طور مثال كبك قصد داشت از كانادا جدا شود و شكايتي هم به دادگاه بين المللي بردند و عنوان كردند كه مي خواهند از حق تعيين سرنوشت خود استفاده كنند. دادگاه اين موضوع را رد كرد و گفت هيچگونه تبعيضي عليه اقليت فرانسه در كانادا وجود نداشته است و در اين موضوع شرط گذاشت. اگر چنانچه كشوري تبعيضي نسبت به اقليتي روا ندارد آن اقليت نمي تواند ادعا كند كه بر اساس اصل تعيين سرنوشت جدا شود مگر اينكه نشان دهد عليه اين اقليت ظلمي صورت گرفته است. اگرچه حق تعيين سرنوشت در چارچوب قوانين بين المللي به رسميت شناخته شده اما تبديل به يك عرف بين المللي نشده است. بنابراين روس ها از اين موضوع استفاده دلبخواهي كردند چرا كه معلوم نيست اوكراين نسبت به ساكنان روس تبار كريمه تبعيضي قايل بود يا نه ولي بدون رعايت هرگونه ضابطه اي اين كار صورت گرفت.
به نظر مي رسد بحران اوكراين زير سايه بحران سوريه تبديل به آتش زير خاكستر شده است، در خصوص بحث اوكراين با چه شرايطي روبه رو است؟
اعتقاد من به طور كلي اين است صرف نظر از اينكه چه كسي رييس جمهور امريكا مي شود تغيير عمده اي در سياست خارجي امريكا صورت خواهد گرفت. چرا كه سياست خارجي سال هاي آخر آقاي اوباما در خاورميانه موفقيت آميز نبوده است. اين سياست ها نتوانست از ظهور و پيشرفت داعش جلوگيري كند، همچنين نتوانسته به هدفش در سوريه كه بركناري اسد بوده، برسد. بنابراين تنها موفقيتي كه اوباما در خاورميانه داشت بحث توافق با ايران بود. بنابراين اين سياست خارجي اوباما كه با نرمش هاي زيادي همراه بوده ديگر عمل نمي كند. عده اي در امريكا از اين جهت از باراك اوباما ناراحت هستند. بنابراين رييس جمهور بعدي هركسي باشد تغيير استراتژي خواهد داد اما اينكه چگونه باشد بسيار مشكل است. به طورمثال مي توانند امريكا و روسيه به توافق هايي بر سر سوريه و اوكراين دست پيدا كنند اما به نظر مي رسد روسيه به هيچ عنوان نمي خواهد به چنين توافقي برسد. زيرا آنها مساله اوكراين را يك موضوع حل شده براي خود مي دانند هرچند كه اعتراضات پراكنده اي نيز در اين خصوص وجود دارد.
بحث شرق اوكراين كماكان حل نشده است و درگيري ها ادامه دارد، پس موضوع عملاحل نشده است؟
بله!درگيري ها ادامه دارد. اما بحث كريمه را روس ها يك موضوع حل شده مي دانند. مي ماند مساله شرق اوكراين. مشخص نيست كه امريكا و غربي ها تا چه اندازه در اين خصوص كمك و همراهي مي كنند تا اجازه جدايي يا خودمختاري شرق را ندهند. از طرفي كماكان مشخص نيست كه دولت اوكراين در اين زمينه تا چه اندازه جدي است كه بخواهد كشور را متحد كند. زيرا درگيري ها كماكان ادامه دارد و پيشرفتي هم در اين زمينه صورت نگرفته است. روسيه عملادر شرق اوكراين حضور دارد.
در چنين شرايطي نيازمند يك استراتژي مشخص است. زماني هست كه شما موضعي را اتخاذ مي كنيد و وسيله اجراي آن را نداريد، يك حالت ديگر اين است كه وسيله اجرا داريد اما موقعيت مشخص نداريد. روس ها اكنون وسيله اين كار را دارند و داخل اوكراين هستند و علت مقاومت جدايي طلبان هم آشكارا حضور نظامي روسيه در شرق اوكراين است، غربي ها اين را مي دانند و روس ها هم مي دانند كه غربي ها نتوانستند كمكي كنند تا اقدامات روسيه را خنثي كند. بنابراين برد در دست جدايي طلبان است زيرا حمايت جدي ارتش روسيه را در اختيار دارند و براي همين است كه اگر تغيير عمده اي در سياست خارجي دولت آينده امريكا از يك طرف و تغيير در استراتژي ناتو و اتحاديه اروپا در برابر روسيه از سوي ديگر ايجاد نشود احتمال دارد بخش هايي از اوكراين اعلام استقلال كنند. هدف روسيه در اصل ايجاد يك سپر دفاعي به دور خود است همان گونه كه در دوره اتحاد جماهير شوروي شاهد آن بوديم.
استراتژي اتحاديه اروپا و ايالات متحده در برابر روسيه چه چيزي مي تواند باشد، اگر تحريم ها جوابگو نباشد راه حل ديگر چه خواهد بود؟
براي حل بحران هاي جهاني سه گام بيشتر وجود ندارد. يكي اينكه كشورها و گروه هايي كه باهم اختلاف دارند باهم مذاكره كنند و مساله خود را حل كنند و اگر نتوانستند كشور ديگري بين آنها ميانجي شود و توافق به دست آيد. راه دوم بحث اعمال تحريم است. راه سوم به جنگ منتهي خواهد شد. در اين شرايط طرف مقابل يا بايد هدف خود را پيگيري نكند يا اينكه تنها راه حل جنگ خواهد بود. به طور مثال مساله ايران را اگر در نظر بگيريد، تمام مراحل طي شد و به مساله تحريم رسيد و اگر تحريم ها به نتيجه نمي رسيد يا بايد گروه هايي كه مي خواستند ايران تغيير سياست بدهد از اين هدف خود دست بكشند يا بايد وارد جنگ مي شدند زيرا راه ديگري وجود نداشت. بنابراين در خصوص روسيه نيز من اين عقيده را دارم كه در بحران سوريه و اوكراين تاكنون ديپلماسي به نتيجه نرسيده است. تنها راهي كه باقي مانده تحريم است. اما نه تحريم در سطحي كه اكنون برقرار شده است. ولي اگر جدي باشند، مي توانند تحريمي شبيه ايران را عليه روسيه وضع كنند. اما اين كار بسيار مشكل است چرا كه تحريم ايران يك نوع تحريم سازمان ملل متحد و شوراي امنيت بود و حتي راي روسيه نيز در اين زمينه همراه بود و وتويي نيز در كار نبوده است. در نتيجه بر اساس آن تصميم همه كشورهاي جهان موظف بودند كه ايران را تحريم كنند. به استثناي خود ايران بايد همگي ايران را تحريم مي كردند و آنهايي نيز كه تحريم نكردند، نگفتند ما تحريم مي كنيم ولي خود را كنار كشيدند. براي همين هم هست كه كشورهايي كه جزو تحريم كنندگان نبودند تحريم هاي اعمال شده را محترم مي شمردند تا نشان بدهندكه قانون بين المللي را نقض نكرده اند. در مورد روسيه نمي توان تحريم هايي به سبك ايران از طريق سازمان ملل و شوراي امنيت عليه اين كشور اتخاذ كرد. چراكه روسيه از حق وتوي خود حتما استفاده مي كند. ولي اين تحريم ها مي تواند دوجانبه و چند جانبه باشد.
اكنون مشكل جدي در اين خصوص عدم انسجام اتحاديه اروپا در خصوص تحريم عليه روسيه است. رييس جمهور آينده چگونه مي خواهد در اين خصوص تصميم گيري كند؟
بله مشكل همين است. اتحاديه اروپا مسائل اقتصادي خاص خود را دارد. بحث انرژي از جمله مهم ترين مباحث ميان دو طرف است كه روسيه تامين كننده اصلي انرژي اتحاديه اروپاست. بنابراين كشورهاي اروپايي به مانند امريكا نيستند كه كمابيش بتوانند خودكفا باشند بلكه وابسته هستند. امريكا هم ديگر اين امكان را ندارد كه نيازهاي اتحاديه اروپا را از سمت خود تامين كند. با اين وجود هرچند اين تحريم ها نمي تواند به مانند ايران شكل بگيرد اما مي تواند تحريم هاي موثر دوجانبه يا چندجانبه اي وضع كرد.
با اين تفاسير تحريم هم از گزينه هاي پيش رو براي حل اختلاف ميان دو طرف برداشته شده است، مرحله بعدي چيست؟
در وضع حاضر و با توجه به شرايط فعلي مساله جنگ نمي تواند مطرح شود. در خصوص ايران شايد بتوان آن را مطرح كرد اما در خصوص روسيه طرح چنين موضوعي آسان نيست. زيرا روسيه دومين قدرت هسته اي جهان است و نمي توان اميدوار بود با اين كشور وارد جنگ شد و اين جنگ را به حالت محدود نگه داشت. هر جنگ محدودي ممكن است رفته رفته به يك جنگ تمام عيار تبديل شود. هيچ كشوري در حال حاضر نمي خواهد در اين زمينه پيشگام و با روسيه وارد نبرد شود. بنابراين يا بايد يك راه حل ديپلماتيك پيدا شود يا همين تحريم هاي شكننده به نحوي اعمال شود كه روسيه را براي مذاكره تشويق كند.
در حال حاضر براي رييس جمهور بعدي امريكا يكي از بزرگ ترين مشكلاتش ارتباط با اتحاديه اروپاست كه تا چه اندازه بتواند اتحاديه اروپا را با خود همگام كند و اگر اين كار را انجام دهد مي تواند هنوز هم اميدي به تحريم ها داشته باشد و اگر نتواند، تنهايي نمي تواند با اعمال تحريم عليه روسيه مقابله كند. زيرا هر كشوري راه خود را ادامه مي دهد و تحريم در اسم وجود خواهد داشت ولي در عمل وجود ندارد.
در بحث سوريه امريكا و روسيه به شدت وارد چالش شده اند، به نظر شما تا چه اندازه محتمل است كه دو طرف خارج از مرزهاي روسيه و به خصوص در سوريه با يكديگر درگيري نظامي پيدا كنند؟
هيچ بعيد نيست بين امريكا و روسيه در سرزمين ديگري جنگي روي دهد. صحبت پيشين من بر مبناي عدم رويارويي مستقيم با روسيه در خاك خودش است. امريكا و روسيه تاكنون در مناطق ديگري از جهان به طور غيرمستقيم با يكديگر جنگيده اند و چنين رويدادي در سوريه هم محتمل است. چرا كه ممكن است رييس جمهور جديد امريكا راه ديگري در پيش بگيرد و بخواهد سياست رويارويي نظامي با روسيه را اتخاذ كند. زيرا آنها بايد روسيه را به نحوي متقاعد كنند كه به يك توافقي دست پيدا كنند و اين توافق هم بايد آبرومندانه باشد. اين توافق آبرومندانه اصلامهم نيست چگونه باشد اينكه اسد برود يا بماند.
به نظر مي رسد بحران سوريه بدون توافق امريكا و روسيه قابل حل نيست و اين موضوع چالش جدي براي رييس جمهور آينده است. آقاي ترامپ بحث گفت وگو با روسيه را مطرح كرده است و خانم كلينتون منطقه پرواز ممنوع را مطرح كرده، به نظر شما كدام راه حل منطقي تر است؟
اين يك واقعيت است كه بدون توافق امريكا و روسيه بحران سوريه قابل حل نيست. از طرفي منطقه پرواز ممنوع عملي نيست. چرا كه اين موضوع موجب ممنوعيت پرواز جنگنده هاي روسي بر فراز سوريه مي شود. لذا امريكا بايد آنها را ساقط كند و اين يعني جنگ با روسيه، بنابراين فكر نمي كنم عملي باشم. پرواز ممنوع را يك قدرت برتر هوايي مي تواند اعمال كند كه مطمئن باشد نيروهاي خودي با خطر جدي مواجه نباشند. اما در خصوص سوريه اين موضوع صدق نمي كند. چرا كه الان روسيه حضورگسترده نظامي و به خصوص هوايي در سوريه دارد و تجهيزات جنگي خود را نيز امتحان كرده و نشان داده كه از كارايي بالايي برخوردار هستند. فكر نمي كنم اين استراتژي جدي باشد اگر هم باشد به نتيجه نمي رسد. تنها راه اين است كه امريكا اول با اتحاديه اروپا روابط مستحكمي برقرار كند. چرا كه پيشرفت روسيه در خاورميانه تنها منافع امريكا را تهديد نمي كند، بلكه منافع اتحاديه اروپا و ساير كشورها را نيز تهديد مي كند. آنها بايد به نحوي مذاكره كنند كه در واقع به خاطر منافع دراز مدت خود از منافع كوتاه مدت دست بكشند. اگر امريكا با اتحاديه اروپا در اين زمينه به توافق برسد روس ها مي فهمند كه نمي توانند هم با امريكا مقابله كنند و هم با اتحاديه اروپا: در نتيجه به نوعي توافق بينابيني طرفين دست پيدا مي كنند كه در تاريخ ايالات متحده نيز سابقه زيادي دارد. به طور مثال در زمان بحران كوبا و خليج خوك ها امريكا و شوروي به طور تلويحي با يكديگر توافق كردند. روس ها بنا شد موشك هاي ارسالي به كوبا را بازگردانند و امريكا نيز تعدادي از موشك هاي خود را از تركيه خارج كند. بنابراين چنين موضوعاتي در سياست وجود دارد. ولي طرفي كه در سوريه وارد شده و در حال پيشروي است مجاني متوقف نخواهد شد بلكه بايد تهديد جدي مطرح شود كه قابل باور هم باشد. منطقه پرواز ممنوع قابل باور نيست. استراتژي اگر قابل باور نباشد كوچك ترين تاثيري نخواهد داشت. طرف مقابل بايد متوجه شود كه تنها يك تهديد توخالي نيست بلكه پشت سر آن عمل هم وجود دارد.
استراتژي آقاي ترامپ چطور مي تواند در اين زمينه موفق باشد؟
استراتژي تنها موقعي مي تواند موثر باشد كه طرف مقابل احتمال كاربست آن را جدي بداند.
اما آقاي ترامپ دنبال تهديد نيست بلكه به دنبال گفت وگو با روسيه است.
ترامپ مي تواند جنبه ديپلماتيك استراتژي را انتخاب كند. در هر استراتژي انتخاب بين شقوق مطرح است. هيچ قدرتي نمي تواند گزينه نظامي را كنار بگذارد، گرچه گزينه نظامي آخرين و بدترين گزينه است اما كنار گذاشتن آن به معناي از دست دادن مهم ترين ابزار مذاكره است. با اين وجود همه استراتژي ها از مذاكره دوجانبه تا تحريم ادامه پيدا مي كند. بنابراين استراتژي موضوع ثابتي نيست و بسته به شرايط انتخاب مي شود. حتي در صحنه واقعيت ممكن است يك استراتژي به خوبي عمل نكند و بايد تغيير صورت گيرد. بايد در هر برهه و زماني استراتژي خاص خود را مد نظر قرار داد و اگر موفق بود آن را نگه مي دارند در غير اين صورت تغيير مي دهند. در امريكا هم شرايط اين گونه است. آن چيزي كه آنها مد نظر دارند استراتژي ديپلماتيك است و تنها راه مذاكره است و پرواز ممنوع عملي نخواهد شد. شما اگر بتوانيد طرف مقابل را به ميز مذاكره بكشانيد بايد طرف بفهمد كه اگر اين مذاكره را انجام ندهد چه ضررهايي متوجه آن مي شود. طرف شما اگر متقاعد شد كه مذاكره كردن به سود اوست تا ضررهاي حاصل از مذاكره نكردن، آن زمان است كه پاي ميز مذاكره مي نشيند. طرفي كه فكر مي كند در حال برنده شدن است پشت ميز مذاكره قرار نمي گيرد، با اين حساب امريكا بايد كاري كند كه روس ها بدانند ادامه اين سياست به ضرر آنهاست. صحبت اينجاست كه امريكا چه كاري مي تواند انجام دهد كه ضرر آن بيشتر از سودي باشد كه روسيه در حال حاضر از سوريه به دست آورده است. اگر روسيه مذاكره را به سود خود مي ديد با اوباماي اهل مذاكره اين كار را راحت تر مي توانست انجام دهد تا با ترامپ غيرقابل پيش بيني.
آقاي اوباما مي تواند در روزهاي باقيمانده حضور در كاخ سفيد بحران سوريه را در چارچوبي براي رسيدن به راه حل قرار دهد و آيا اين توان در دستگاه ديپلماسي امريكا وجود دارد؟
نمي دانم. اين موضوع بستگي به اين دارد كه تا چه اندازه روسيه متقاعد شود كه جانشين اوباما ممكن است سياست بسيار جدي تري نسبت به سياست روسيه در سوريه اتخاذ كند. مشاهده مي كنيد كه صحبت هايي در خصوص رابطه ترامپ و روسيه نيز مطرح مي شود. بنابراين اگر روسيه به اين نتيجه رسيد كه جانشين اوباما مي تواند يك خطر بزرگ براي منافع روسيه در خاورميانه باشد آن زمان است كه اوباما اين فرصت را پيدا مي كند كه در روزهاي باقيمانده با روسيه به توافق برسد. اين موضوع بستگي به اين دارد كه روسيه اين دو كانديدا را چگونه ارزيابي كند.
بحثي مطرح است كه روسيه در حال دخالت در انتخابات امريكا است، اين موضوع تا چه اندازه مي تواند تاثيرگذار باشد؟
من فكر مي كنم در مورد امريكا در حال حاضر صدق نمي كند چرا كه ما دو نامزد داريم كه يكي خانم كلينتون است و كمابيش مي دانيم كه تابع سياست هاي اوباما است و روسيه مي گويد ما آن را آزموديم و مي دانيم كه چگونه است. ولي دونالد ترامپ يك گزينه تازه است و آن را مورد آزمون قرار نداده اند. از همين رو اين فردي را كه نمي شناسيد ممكن است سياست بهتري نسبت به ديگري داشته باشد. ولي من فكر نمي كنم ترامپ سياستي نرم تر در قبال روسيه داشته باشد كه مسكو بخواهد به نفع او فعاليت كند. با سياست هايي كه ترامپ دارد يك خطر براي تمام عالم ازجمله براي روسيه است. بنابراين فكر نمي كنم جدي باشد، روسيه چه اندازه پول مي تواند در اين راه خرج كند كه بيشتر از ثروت ترامپ باشد. برخي حرف هاي ترامپ هم بيشتر تبليغاتي است و مي خواهد از عوام ترين بخش جامعه امريكا به سود سياست خود استفاده كند. روس ها اين را مي فهمند كه ترامپ نيازمند كمك مالي نيست، او نخستين نامزد رياست جمهوري امريكاست كه بيشتر هزينه هاي انتخاباتي را خود مي پردازد و بنابراين فكر نمي كنم چنين موضوعي چندان اثري در نتيجه انتخابات داشته باشد. هرچند كه دموكرات ها از اين موضوع استفاده مي كنند عليه ترامپ، بالاخره سياست اخلاقيات خاص خودش را دارد.
جملات كليدي
امكان درگيري نظامي روسيه و امريكا در سوريه وجود دارد.
هركسي رييس جمهور شود تغيير عمده اي در سياست خارجي امريكا صورت مي گيرد.
هدف پوتين احياي اتحاد جماهير شوروي در قالب فدراسيون روسيه است.
روسيه توانسته از اين سردرگمي امريكا در بحران سوريه به طور گسترده استفاده كند.
ترديد امريكا در خصوص خاورميانه راه را براي روسيه در منطقه باز كرد.
وقايع اوكراين يك سنت شكني بعد از جنگ سرد به حساب مي آيد.
سياست خارجي سال هاي آخر آقاي اوباما در خاورميانه موفقيت آميز نبوده است.
بحث كريمه را روس ها يك موضوع حل شده مي دانند.
غربي ها نتوانستند كمكي كنند تا اقدامات روسيه را خنثي كند.
اگر تغيير عمده اي در سياست خارجي دولت آينده امريكا از يك طرف و تغيير در استراتژي ناتو و اتحاديه اروپا در برابر روسيه از سوي ديگر ايجاد نشود احتمال دارد بخش هايي از اوكراين اعلام استقلال كنند.
در مورد روسيه نمي توان تحريم هايي به سبك ايران از طريق سازمان ملل و شوراي امنيت عليه اين كشور اتخاذ كرد
امريكا هم ديگر اين امكان را ندارد كه نيازهاي اتحاديه اروپا را از سمت خود تامين كند.
اگررييس جمهور جديد امريكا چنين تصميمي بگيرد كه حتي حاضر است درگيري نظامي در سوريه را نيز مطرح كند احتمال يك توافق وجود دارد.
استراتژي تنها موقعي مي تواند موثر باشد كه طرف مقابل احتمال كاربست آن را جدي بداند.
تنها راه حل بحران سوريه مذاكره است و پرواز ممنوع عملي نخواهد شد.
من فكر نمي كنم ترامپ سياستي نرم تر در قبال روسيه داشته باشد كه مسكو بخواهد به نفع او فعاليت كند.
□
روزنامه اعتماد، شماره 3664 به تاريخ 13/8/95، صفحه 10 (ديپلماسي)
